Benzen là gì? Tổng hợp kiến thức benzen hóa 9 và Các dạng bài tập

Hóa họcBenzen là gì? Tổng hợp kiến thức benzen hóa 9 và Các...

Ngày đăng:

0
(0)

Trong chương trình hóa học Trung học phổ thông, Benzen là một trong những phần kiến thức trọng tâm. Vì vậy mà benzen hóa 9 là chủ đề được rất nhiều em học sinh quan tâm. Vậy vòng benzen là gì? Tính chất hóa học của benzen như nào? Cách điều chế benzen và những ứng dụng của benzen? Cách giải bài tập về benzen lớp 9? Trong phạm vi bài viết dưới đây, hãy cùng DINHNGHIA.COM.VN tìm hiểu về chủ đề benzen hóa 9 cùng những nội dung liên quan!

Benzen là gì?

Theo định nghĩa benzen là một hợp chất hóa học có công thức là C₆H₆. Là một hyđrocacbon thơm, Benzen trong điều kiện bình thường là một chất lỏng không màu và dễ cháy. Benzen khó tan trong nước và rượu.

Cấu trúc của phân tử benzen

Theo như sự phân tích quang phổ thì góc liên kết giữa các nguyên tử trong benzen đều là 120 độ, các liên kết C-C đều như nhau (140 pm), lớn hơn liên kết đôi đơn lẻ và nhỏ hơn liên kết đơn (136 pm và 147 pm). Cấu trúc phân tử benzen được giải thích qua thuyết lai hoá obitan. Có hai cách biểu diễn cấu tạo của benzen như sau:

Cấu trúc của phân tử benzen
Cấu trúc của phân tử benzen

Đồng đẳng, đồng phân và danh pháp của benzen

Khi thay các nguyên tử hiđro trong phân tử benzen (𝐶6𝐻6) bằng các nhóm ankyl, ta được các ankylbenzen, có công thức chung là 𝐶𝑛𝐻2𝑛−6 với 𝑛≥6.

Ví dụ :

𝐶6𝐻5−𝐶𝐻3;𝐶6𝐻5−𝐶𝐻2−𝐶𝐻3;𝐶6𝐻5−𝐶𝐻2−𝐶𝐻2−𝐶𝐻3

Khi coi vòng benzen là mạch chính thì các nhóm ankyl đính với nó là mạch nhánh (còn gọi là nhóm thế). Ankylbenzen có đồng phân mạch cacbon. Để gọi tên chúng, phải chỉ rõ vị trí các nguyên tử C của vòng bằng các chữ số hoặc các chữ cái o, m, p (đọc là ortho, meta, para).

Đồng đẳng, đồng phân và danh pháp của benzen
Đồng đẳng, đồng phân và danh pháp của benzen

Tính chất vật lý của benzen

  • Benzen và ankylbenzen là những chất không màu, hầu như không tan trong nước nhưng tan trong nhiều dung môi hữu cơ, đồng thời cũng là dung môi hoà tan nhiều chất khác.
  • Các aren (benzen và ankylbenzen) đều là những chất có mùi. Chẳng hạn như benzen và toluen có mùi thơm nhẹ, nhưng có hại cho sức khoẻ, nhất là benzen.

Tính chất hóa học của benzen hóa 9

Phản ứng thế

Phản ứng halogen hoá

  • Khi có bột sắt, benzen tác dụng với brom khan tạo thành brombenzen và khí hiđro bromua.
  • Toluen phản ứng nhanh hơn benzen và tạo ra hỗn hợp hai đồng phân ortho và para.
  • Nếu không dùng Fe mà chiếu sáng (as) thì Br thế cho H ở nhánh.

Nhóm 𝐶6𝐻5𝐶𝐻2 gọi là nhóm benzyl, nhóm 𝐶6𝐻5 gọi là nhóm phenyl.

Tính chất hóa học của benzen hóa 9
Tính chất hóa học của benzen hóa 9

Phản ứng nitro hoá

Benzen tác dụng với hỗn hợp 𝐻𝑁𝑂3 đặc và 𝐻2𝑆𝑂4 đậm đặc tạo thành nitrobenzen:

Nitrobenzen tác dụng với hỗn hợp axit 𝐻𝑁𝑂3 bốc khói và 𝐻2𝑆𝑂4 đậm đặc đồng thời đun nóng thì tạo thành m-đinitrobenzen.

Phản ứng nitro hoá
Phản ứng nitro hoá

Toluen tham gia phản ứng nitro hoá dễ dàng hơn benzen và tạo thành sản phẩm thế vào vị trí ortho và para:

Toluen tham gia phản ứng nitro hoá dễ dàng hơn benzen và tạo thành sản phẩm thế vào vị trí ortho và para:
Toluen tham gia phản ứng nitro hoá dễ dàng hơn benzen và tạo thành sản phẩm thế vào vị trí ortho và para:

Quy luật thế ở vòng benzen

  • Nếu vòng benzen đã có sẵn các nhóm −𝐶𝐻3,−𝑂𝐻,−𝑁𝐻2,−𝑂𝐶𝐻3…, phản ứng thế vào vòng sẽ dễ dàng hơn và ưu tiên xảy ra ở vị trí ortho và para.
  • Nếu ở vòng benzen đã có sẵn nhóm −𝑁𝑂2 (hoặc các nhóm −𝐶𝑂𝑂𝐻,−𝑆𝑂3𝐻,−𝐶𝐻𝑂…) phản ứng thế vào vòng sẽ khó hơn và ưu tiên xảy ra ở vị trí meta.

Phản ứng cộng

  • Benzen và ankylbenzen không làm mất màu dung dịch brom (không cộng với brom).
  • Benzen cộng với clo khi chiếu sáng:

𝐶6𝐻6+3𝐶𝑙2→𝑎𝑠𝐶6𝐻6𝐶𝑙6

  • Benzen và ankylbenzen cộng với hiđro tạo thành xicloankan:

𝐶6𝐻6+3𝐻2→𝑁𝑖,𝑡∘𝐶6𝐻12

Phản ứng oxi hoá

  • Benzen không tác dụng với 𝐾𝑀𝑛𝑂4 (không làm mất màu dung dịch 𝐾𝑀𝑛𝑂4).
  • Các ankylbenzen khi đun nóng với dung dịch 𝐾𝑀𝑛𝑂4 thì chỉ có nhóm ankyl bị oxi hoá.

Ví dụ :

Phản ứng oxi hoá
Phản ứng oxi hoá
  • Các aren khi cháy trong không khí thường tạo ra nhiều muội than. Khi aren cháy hoàn toàn thì tạo ra 𝐶𝑂2,𝐻2𝑂 và toả nhiều nhiệt.

𝐶6𝐻6+152𝑂2→6𝐶𝑂2+3𝐻2𝑂(Δ𝐻=−3273𝑘𝐽)

Nhận xét: Benzen tương đối dễ tham gia phản ứng thế, khó tham gia phản ứng cộng và bền vững với các chất oxi hoá. Đó cũng là tính chất hoá học đặc trưng chung của các hiđrocacbon thơm nên được gọi là tính thơm.

Điều chế và ứng dụng benzen

Cách điều chế benzen

  • Benzen, toluen, xilen… thường tách được bằng cách chưng cất dầu mỏ và nhựa than đá. Chúng còn được điều chế từ ankan, hoặc xicloankan.
  • Etylbenzen được điều chế từ benzen và etilen:

𝐶6𝐻6+𝐶𝐻2=𝐶𝐻2→𝑥𝑡,𝑡∘𝐶6𝐻5𝐶𝐻2𝐶𝐻3

Ứng dụng của benzen

  • Benzen được dùng để tổng hợp các monome trong sản xuất polime làm chất dẻo, cao su, tơ sợi. Từ benzen người ta điều chế ra nitrobenzen, anilin, phenol dùng để tổng hợp phẩm nhuộm, dược phẩm, thuốc trừ dịch hại,…
  • Toluen được dùng để sản xuất thuốc nổ TNT (trinitrotoluen).
  • Benzen, toluen và các xilen còn được dùng nhiều làm dung môi.

Một số bài tập về benzen lớp 9

Bài 1: Trình bày phương pháp hoá học phân biệt các chất: benzen, hex-1-en và toluen. Viết phương trình hoá học của các phản ứng đã dùng

Cách giải:

  • Cho các chất lần lượt tác dụng với dung dịch 𝐵𝑟2, chất nào làm nhạt màu dung dịch 𝐵𝑟2 thì đó là hex-1-en.
  • Cho 2 chất còn lại qua dung dịch 𝐾𝑀𝑛𝑂4, chất nào làm mất màu dung dịch 𝐾𝑀𝑛𝑂4 thì đó là toluen.

Phương trình hóa học:

bài tập về benzen hóa 9
bài tập về benzen hóa 9

Bài 2: Hiđrocacbon X là chất lỏng có tỉ khối hơi so với không khí bằng 3,17. Đốt cháy hoàn toàn thu được 𝐶𝑂2 có khối lượng bằng 4,28 lần khối lượng của nước. Ở nhiệt độ thường, X không làm mất màu dung dịch brom; khi đun nóng, X làm mất màu 𝐾𝑀𝑛𝑂4. Tìm công thức phân tử và viết công thức cấu tạo của X?

Cách giải:

Gọi CTPT của X là 𝐶𝑥𝐻𝑦

𝑀𝑋=3,17.29=92⇒12𝑥+𝑦=92 (1)

𝐶𝑥𝐻𝑦+𝑥+𝑦4𝑂2→𝑥𝐶𝑂2+𝑦2𝐻2𝑂

𝑚𝐶𝑂2=4,28𝑚𝐻2𝑂⇔44𝑥=4,28.18.𝑦2⇒𝑦=1,14𝑥 (2)

Từ (1) và (2) ⇒{𝑥=7𝑦=8

Vậy CTPT của X là 𝐶7𝐻8

Từ đề bài ⇒ CTCT của X là:

Bài tập về benzen hóa 9
Bài tập về benzen hóa 9
Bài tập về benzen hóa 9
Bài tập về benzen hóa 9
Bài tập về benzen hóa 9
Bài tập về benzen hóa 9

Xem thêm:

Như vậy, bài viết trên đây của DINHNGHIA.VN đã giúp bạn tổng hợp kiến thức về vòng benzen hóa 9. Các nội dung như lý thuyết benzen là gì, công thức hóa học của benzen, bài tập về benzen lớp 9 đã được trình bày một cách chi tiết. Hy vọng bạn đã tìm thấy những thông tin hữu ích qua chủ đề benzen hóa 9. Chúc bạn luôn học tốt!

Bạn thấy bài viết này hữu ích chứ?

Hãy chọn vào ngôi sao để đánh giá bài viết

Đánh giá trung bình 0 / 5. Lượt đánh giá 0

Hãy là người đầu tiên đánh giá bài viết

Hãy để lại bình luận

Xem nhiều

Bài tin liên quan

Trôn Việt Nam là gì? Vì sao hot rần rần trên TikTok, Facebook?

Những ngày gần đây, giới trẻ bỗng rần rần...

IRR là gì? Công thức tính, ý nghĩa, mối liên hệ giữa IRR và NPV

IRR được biết là tỷ suất lợi nhuận nội...

Status là gì? Cách đăng Status lên Facebook, Zalo nhanh, đơn giản nhất

Mạng xã hội dần trở nên phổ biến với...

Cách làm mứt dừa non thơm bùi, mềm dẻo với công thức chuẩn nhất đón Tết

Mứt dừa là loại mứt không thể thiếu trên...