Hidrocacbon là gì? Tổng hợp kiến thức về hidrocacbon

Hóa họcHidrocacbon là gì? Tổng hợp kiến thức về hidrocacbon

Ngày đăng:

Hidro cacbon là một hợp chất hữu cơ có cấu tạo cơ bản từ 2 nguyên tố Hidro và Carbon. Vậy cụ thể hơn Hidrocacbon là gì? Kiến thức về Hidrocacbon?… Trong nội dung bài viết dưới đây, hãy cùng DINHNGHIA.COM.VN tìm hiểu chi tiết về chuyên đề này nhé!. 

Hidrocacbon là gì?

Khái niệm

Hidrocacbon là một loại hợp chất hữu cơ bao gồm duy nhất hai nguyên tố là hydro (H) và cacbon (C). Tùy thuộc vào cấu trúc và sắp xếp của các nguyên tử cacbon và hydro, công thức chung của các Hidrocacbon:

Hidrocacbon no (Alkan):

  • CnH2n+2, với n là số nguyên tử cacbon. Ví dụ, metan (CH4), etan (C2H6), propan (C3H8), v.v.

Hidrocacbon không no:

  • Alken: Công thức chung của là CnH2n, với n là số nguyên tử cacbon. Ví dụ, eten (C2H4), propen (C3H6), v.v.
  • Alkin: Công thức chung của là CnH2n-2, với n là số nguyên tử cacbon. Ví dụ, etin (C2H2), propin (C3H4), v.v.

Hidrocacbon vòng:

  • Cycloalkan: Công thức chung của là CnH2n, với n là số nguyên tử cacbon. Ví dụ, cyclopropan (C3H6), cyclobutan (C4H8), v.v.
Hidrocacbon là gì
Hidrocacbon là gì

Tính chất hóa học

Tính chất hóa học của hidrocacbon có thể thay đổi đáng kể dựa trên cấu trúc của chúng, nhưng dưới đây là một số tính chất hóa học chung:

  • Phản ứng đốt cháy: Tất cả các hidrocacbon khi đốt cháy hoàn toàn trong không khí hoặc oxy sẽ tạo ra nước (H2O) và khí carbon dioxide (CO2). Phản ứng này cũng sẽ giải phóng nhiệt. Ví dụ: CH4 + 2O2 → CO2 + 2H2O
  • Phản ứng cộng: Hidrocacbon không no như alken và alkin có thể thực hiện các phản ứng cộng do có sự tồn tại của liên kết pi. Điều này bao gồm phản ứng cộng với halogen, nước, v.v. Ví dụ: C2H4 + Br2 → C2H4Br2
  • Phản ứng thế: Các hidrocacbon bão hòa như alkan và các hidrocacbon vòng hữu cơ như benzen thường thực hiện các phản ứng thế. Trong các phản ứng này, một nguyên tử hydro hoặc nhóm nguyên tử hydro bị thay thế bằng một nguyên tử hoặc nhóm nguyên tử khác. Ví dụ là phản ứng halogen hóa (thay thế hydro bằng halogen). Ví dụ: CH4 + Cl2 → CH3Cl + HCl
  • Phản ứng cắt: Đây là phản ứng mà ở đó một hidrocacbon lớn hơn (thường là alkan dài mạch) được chia thành các phân tử nhỏ hơn. Phản ứng này thường được thực hiện trong ngành công nghiệp hóa dầu để tạo ra các hợp chất hữu cơ nhỏ hơn từ dầu mỏ (hay còn được gọi là phản ứng Cracking). Ví dụ: C12H26 → C8H18 + C4H8
Phản ứng cracking (bẻ gãy mạch cacbon).
Phản ứng cracking (bẻ gãy mạch cacbon).

Phân loại Hidrocacbon

Hidrocacbon no

Tìm hiểu về Ankan

Ankan (còn được gọi là paraffin) là nhóm các hợp chất hữu cơ chỉ chứa các liên kết đơn giữa các nguyên tử carbon và hydro.

  • Công thức chung: Công thức chung của ankan là CnH2n+2, nói chung, n có thể là bất kỳ số nguyên dương nào.
  • Tên gọi: Tên của ankan thường kết thúc bằng “-an”. Ví dụ: metan (CH4), etan (C2H6), propan (C3H8), butan (C4H10), vv.
  • Tính chất vật lý: Ankan có khả năng cách điện tốt. Các ankan nhẹ (như metan, etan, propan và butan) là khí ở nhiệt độ và áp suất phòng, trong khi ankan có trọng lượng phân tử cao hơn (như hexan, heptan, octan, vv.) là chất lỏng, và ankan rất lớn thì rắn. Nói chung, các ankan có độ hòa tan rất thấp trong nước nhưng hòa tan tốt trong các dung môi hữu cơ.
  • Tính chất hóa học: Ankan khá trơ với nhiều phản ứng hóa học vì chúng là hợp chất hữu cơ bão hòa. Tuy nhiên, chúng có thể tham gia vào các phản ứng như phản ứng đốt cháy, phản ứng halogen hóa và phản ứng cắt.
  • Điều chế: Ankan thường được điều chế từ dầu mỏ và khí tự nhiên, thông qua quy trình tinh chế và cải tạo. Chúng cũng có thể được sản xuất từ phản ứng giữa các hợp chất hữu cơ khác như alcancol và halogenua.
  • Ứng dụng: Ankan có rất nhiều ứng dụng trong công nghiệp. Chúng được sử dụng làm nhiên liệu (như xăng và dầu diesel), làm dung môi, làm chất điều chế trong quy trình sản xuất các chất hữu cơ khác, và nhiều ứng dụng khác.
Một số ankan thường gặp
Một số ankan thường gặp

Tìm hiểu về Xicloankan

Xicloankan là một nhóm các hợp chất hữu cơ mà trong đó các nguyên tử carbon tạo thành một chuỗi hình vòng.

  • Công thức chung: Công thức chung của xicloankan là CnH2n, nói chung, n là số nguyên dương bất kỳ từ 3 trở lên.
  • Tên gọi: Tên của xicloankan thường bắt đầu bằng “xiclo-” theo sau là tên của ankan tương ứng. Ví dụ: xiclopropan (C3H6), xiclobutan (C4H8), xiclopentan (C5H10), xiclohexan (C6H12), vv.
  • Tính chất vật lý: Các xicloankan nhẹ là khí ở nhiệt độ và áp suất phòng, trong khi xicloankan có trọng lượng phân tử cao hơn là chất lỏng, và xicloankan rất lớn thì rắn. Các xicloankan cũng không hòa tan trong nước nhưng hòa tan tốt trong các dung môi hữu cơ.
  • Tính chất hóa học: Xicloankan có tính chất hóa học tương tự như các ankan tuyến tính tương ứng của chúng, nhưng cũng có một số khác biệt do sự căng co lập thể của họ. Chúng có thể tham gia vào các phản ứng như phản ứng đốt cháy, phản ứng halogen hóa và phản ứng cắt.
  • Điều chế: Xicloankan thường được điều chế từ các hợp chất hữu cơ không vòng bằng cách sử dụng một loạt các phản ứng hóa học, bao gồm các phản ứng đóng vòng.
  • Ứng dụng: Xicloankan được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp hóa chất, nơi chúng được sử dụng như các chất điều chế hoặc làm nguyên liệu để tạo ra các chất hữu cơ khác. Một số xicloankan có thể là chất gây ung thư, chẳng hạn như xiclohexan.
Tìm hiểu về Xicloankan
Tìm hiểu về Xicloankan

Hidrocacbon không no

Phân loại

Hidrocacbon không no có thể được chia thành 4 loại chính: Alken, Alkyn Ankadien và hỗn hợp của 3 loại trên.

  • Alken: Đây là các hợp chất Hidrocacbon chứa ít nhất một liên kết đôi giữa hai nguyên tử carbon. Công thức chung của chúng là CnH2n, n là số nguyên dương. Ví dụ: eten (C2H4), propen (C3H6), buten (C4H8), vv.
  • Alkyn: Đây là các hợp chất Hidrocacbon chứa ít nhất một liên kết ba giữa hai nguyên tử carbon. Công thức chung của chúng là CnH2n-2, n là số nguyên dương. Ví dụ: etin (C2H2), propin (C3H4), butin (C4H6), vv.
  • Ankadien: Đây là hợp chất hữu cơ Hidrocacbon có chứa 2 liên kết đôi và có công thức tổng quát là CnH2n-2(với n≥ 3). Ví dụ: 1,3-Butadien C4H6; Isopren (2-metyl-1,3-butadien): C5H8; Chloropren (2-chloro-1,3-butadien): C4H5Cl…
Tìm hiểu về Xicloankan
Tìm hiểu về Xicloankan

Tính chất hóa học

  • Phản ứng cộng: Hidrocacbon không no có thể tham gia vào các phản ứng cộng, trong đó một hợp chất khác “cộng” vào liên kết đôi hoặc liên kết ba để tạo ra một hợp chất mới. Ví dụ, propen (C3H6) có thể phản ứng với brom để tạo ra 1,2-dibrompropan (C3H6Br2).
  • Phản ứng oxy hóa: hidrocacbon không no có thể tham gia vào các phản ứng oxy hóa. Trong một phản ứng oxy hóa, các nguyên tử hydrogen trong liên kết đôi hoặc liên kết ba bị thay thế bằng các nguyên tử khác như oxy hoặc halogen.
  • Phản ứng đốt cháy: Như tất cả các hidrocacbon, hidrocacbon không no cũng có thể đốt cháy trong không khí để tạo ra năng lượng, carbon dioxide và nước.
  • Phản ứng thế: Alkin, đặc biệt là axetilen, có thể tham gia vào các phản ứng thế, nơi một nguyên tử hydrogen bị thay thế bằng một nhóm khác, thường là halogen hoặc nhóm hydroxyl.
Tính chất hóa học
Tính chất hóa học

Hidrocacbon thơm

Phân loại

  • Benzen: Benzen (C6H6) là một loại hidrocacbon thơm đơn giản nhất, tạo thành một hệ thống vòng gồm sáu nguyên tử cacbon, trong đó mỗi nguyên tử cacbon còn tạo ra một liên kết cộng hóa trị với một nguyên tử hydro.
  • Đồng đẳng của benzen: bao gồm một loạt các hợp chất hữu cơ tạo ra bằng cách thêm các nguyên tử cacbon và hydro vào khung cấu trúc cơ bản của benzen, tạo thành những hợp chất có hơn một vòng benzen. Ví dụ: Naftalen (C10H8), Anthracen (C14H10), Phenanthren (C14H10)
  • Hợp chất thơm không chứa vòng benzen: Các hợp chất thơm không chứa vòng benzen này gọi là hợp chất thơm phi benzen nhưng vẫn mang các tính chất giống như một Hidrocacbon thơm. Ví dụ: Pyridin (C5H5N), Pyrimidin (C4H4N2), Thiophen (C4H4S), Furan (C4H4O)
Một số hidrocacbon thơm thường gặp
Một số hidrocacbon thơm thường gặp

Tính chất hóa học

  • Phản ứng thế: Các Hidrocarbon thơm sẽ thay thế 1 nguyên tử Hidro với một nguyên tử hoặc nhóm nguyên tử khác. Ví dụ: C6H6 + HNO3 -> C6H5NO2 + H2O
  • Phản ứng tách Hydro: Hidrocacbon thơm có thể tạo ra các hợp chất polycyclic thơm thông qua quá trình tách hydro. Ví dụ: 2 C6H6 → C10H8 + H2
  • Phản ứng cộng: Các hợp chất thơm vì sở hữu các liên kết bền nên phản ứng này rất khó xảy ra trong điều kiện thông thường.

Bài tập ví dụ về Hidrocacbon là gì (có đáp án)

Hợp chất nào sau đây là một hidrocacbon không no?
A) CH4
B) C2H6
C) C2H4
D) C2H2

Hợp chất nào sau đây là một hidrocacbon thơm?
A) C3H8
B) C4H10
C) C6H6
D) C2H4

Hợp chất nào sau đây là một ankadien?
A) C4H8
B) C4H6
C) C4H10
D) C3H6

Phản ứng nào sau đây không phổ biến với hidrocacbon thơm?
A) Phản ứng thế
B) Phản ứng cộng
C) Phản ứng tách hydro
D) Tất cả các phản ứng trên

Hidrocacbon thơm cộng với H2 tạo thành gì?
A) Một hidrocacbon không no khác
B) Một hidrocacbon no
C) Một hợp chất chứa oxy
D) Không phản ứng được

Đáp án:

C) C2H4 – đây là một hidrocacbon không no (ethylen).
C) C6H6 – đây là một hidrocacbon thơm (benzen).
B) C4H6 – đây là một ankadien (buta-1,3-dien).
B) Phản ứng cộng – Hidrocacbon thơm thường không tham gia phản ứng cộng do hệ thống liên hợp ổn định.
B) Một hidrocacbon no – Benzen cộng với H2 tạo thành xiclohexan, một hidrocacbon no.

Xem thêm:

Như vậy DINHNGHIA.VN đã cùng bạn tổng hợp kiến thức về chủ đề hidrocacbon là gì. Mong rằng bài viết trên đã mang đến cho bạn những thông tin hữu ích. Nếu có bất cứ câu hỏi hay thắc mắc liên quan thì đừng quên để lại ở nhận xét bên dưới nha!. 

Xem nhiều

Bài tin liên quan

Cách quy đổi ha sang m2 chính xác bằng công cụ chuyển đổi

Hecta đơn vị đo lường thông dụng được sử...

1m3 bằng bao nhiêu cm3, dm3, lít, ml? Cách quy đổi 1m3

Chúng ta thường sử dụng đơn vị m3 hằng...

1 khối bằng bao nhiêu kg, tấn, lít, mét vuông, ml?

Trong đời sống thường ngày, khi cần đo thể...

Cách đổi km sang m (Ki-lô-mét sang Mét) nhanh, đơn giản

Việc đổi từ kilômét sang mét giúp thực hiện...